زانست و ژیان
-
شمشێربازی - بەشی یەکەم
کانونی دوھەم 23, 2026 13:12شمشێربازی یەکێکە لە کۆنترین و ناسکترین وەرزشەکان لە مێژووی مرۆڤایەتیدا. ئەم وەرزشە کە سەرەتا وەک هونەرێکی جەنگی دەستی پێکرد، بە درێژایی سەدەکان گەشەی کردووە و بووەتە وەرزشێکی نێودەوڵەتی پڕ لە جوانی و تەکنیک.
-
وەرزشی پاسکیلسواری
کانونی دوھەم 20, 2026 15:14وەرزشی پاسکیلسواری یەکێکە لە کۆنترین و بەناوبانگترین وەرزشەکان لە جیهاندا کە سەرنجی ملیۆنان کەسی بۆ لای خۆی ڕاکێشاوە. ئەم وەرزشە تەنها وەرزشێک نییە بۆ کات بەسەربردن، بەڵکو ئامرازێکی گرنگە بۆ گواستنەوە و چالاکی جەستەیی.
-
گرنگترین مافی دراوسێ
کانونی دوھەم 18, 2026 10:21وازهێنان لە ئازاردانی ئەم پلە بە نزمترین پلەی مافی دراوسێ دادەنرێت، بەو پێیەی کەمترین پلەیە کە دراوسێ دەبێت خۆی بەدوور بگرێت بەرامبەر بە دراوسێکەی ئەگەر چاکەی لەگەڵ نەکات، ئەوا هیچی کەمتر نییە لە خۆپاراستن لە زیانگەیاندن بەو وەک زیانگەیاندن بە دراوسێیەک بە یەکێک لەو گوناهانە دادەنرێت و ئەو ڕێگایانەی کە ڕەنگە خاوەنەکەی لە دۆزەخدا بنیشێتەوە.
-
زانیاری دەربارەی کارەساتە سروشتییەکان - بەشی سێەم
کانونی دوھەم 17, 2026 10:52کارەساتی سروشتی ڕووداوێکی سەرەکی زیان بەخشە بەهۆی کردارە سروشتییەکانی زەوییەوە ڕوودەدات، نموونەی ئەم ڕووداوانەش ڕەشەبا لە ئەنجامی ئاورگرتن و خۆڵبارین و لافاوەکان و زریانەکان و تۆفانەکان و گرکان و هەڵچوون یان تەقینەوەی بورکانەکان و بومەلەرزە و بوومەلەرزەی دەریایی و گەردەلوولەکان و پرۆسەکانی تری زەویزانی دەگرێتەوە.
-
زانیاری دەربارەی کارەساتە سروشتییەکان - بەشی دووەم
کانونی دوھەم 15, 2026 10:52کارەساتی سروشتی ڕووداوێکی سەرەکی زیان بەخشە بەهۆی کردارە سروشتییەکانی زەوییەوە ڕوودەدات، نموونەی ئەم ڕووداوانەش ڕەشەبا لە ئەنجامی ئاورگرتن و خۆڵبارین و لافاوەکان و زریانەکان و تۆفانەکان و گرکان و هەڵچوون یان تەقینەوەی بورکانەکان و بومەلەرزە و بوومەلەرزەی دەریایی و گەردەلوولەکان و پرۆسەکانی تری زەویزانی دەگرێتەوە.
-
دیاردەی بەبیانبوون - بەشی دووەم
کانونی دوھەم 13, 2026 15:09دیاردەی بەبیانبوون (بە ئینگلیزی: The phenomenon of desertification، بە عەرەبی: ظاهرة التصحر)، بیابانبوون بریتییە لە تێکچوونی بەردەوامی زەوی ناوچە وشک و نیمچە وشکەکان کە دەبێتە هۆی دابەزینی توانای بەرهەمی زەوی، ئەمەش لەوانەیە بەهۆی وشکەساڵی بێت یان دارستانبڕین یان گۆڕانی کەشوهەوا بێت، چالاکییەکانی مرۆڤ یان کشتوکاڵی نادروستەوە بێت، بیابانبوون پرۆسەیەکی تێکچوونی زەوییە بەهۆی چالاکییە دروستکراوەکانی مرۆڤ و گۆڕانی کەشوهەوا ڕوودەدات.
-
زانیاری دەربارەی کارەساتە سروشتییەکان - بەشی یەکەم
کانونی دوھەم 10, 2026 15:52کارەساتی سروشتی ڕووداوێکی سەرەکی زیان بەخشە بەهۆی کردارە سروشتییەکانی زەوییەوە ڕوودەدات، نموونەی ئەم ڕووداوانەش ڕەشەبا لە ئەنجامی ئاورگرتن و خۆڵبارین و لافاوەکان و زریانەکان و تۆفانەکان و گرکان و هەڵچوون یان تەقینەوەی بورکانەکان و بومەلەرزە و بوومەلەرزەی دەریایی و گەردەلوولەکان و پرۆسەکانی تری زەویزانی دەگرێتەوە.
-
دیاردەی بەبیانبوون - بەشی یەکەم
کانونی دوھەم 07, 2026 15:02دیاردەی بەبیانبوون (بە ئینگلیزی: The phenomenon of desertification، بە عەرەبی: ظاهرة التصحر)، بیابانبوون بریتییە لە تێکچوونی بەردەوامی زەوی ناوچە وشک و نیمچە وشکەکان کە دەبێتە هۆی دابەزینی توانای بەرهەمی زەوی، ئەمەش لەوانەیە بەهۆی وشکەساڵی بێت یان دارستانبڕین یان گۆڕانی کەشوهەوا بێت، چالاکییەکانی مرۆڤ یان کشتوکاڵی نادروستەوە بێت، بیابانبوون پرۆسەیەکی تێکچوونی زەوییە بەهۆی چالاکییە دروستکراوەکانی مرۆڤ و گۆڕانی کەشوهەوا ڕوودەدات.
-
سەهۆڵی ڕەش
کانونی دوھەم 05, 2026 11:44سەهۆڵی ڕەش، سەهۆڵەڕەشە یان بەستنی ڕەش کە هەندێک جار پێی دەوترێت سەهۆڵی ڕوون، بەرگێکی تەنک و باریکە لە سەهۆڵ لەسەر ڕووی زەوی، بەتایبەتی لەسەر شەقامەکان دروست دەبێت.
-
دیاردەی خۆری نیوەشەو
کانونی دوھەم 03, 2026 15:31دیاردەی خۆری نیوەشەو (بە عەرەبی: شمس منتصف اللیل، بە ئینگلیزی: Midnight sun) دیاردەیەکی سروشتییە لە مانگەکانی هاویندا لە ناوچەکانی بازنەی ئارکتیک (جەمسەری باکوور) و باشووری بازنەی ئەنتارکتیک (جەمسەری باشوور) ڕوودەدات. کاتێک دیاردەی خۆری نیوەشەو لە جەمسەری باکوور ڕوودەدات، وا دەردەکەوێت کە خۆر لە چەپەوە بۆ ڕاست بجووڵێت بە بێ ئاوابوون، بەڵام لە جەمسەری باشوور جووڵەکە وا دەردەکەوێت لە ڕاستەوە بۆ چەپ بێت. ئەم دیاردەیە لە هێڵەکانی پانیی ٦٥°٤٤ بۆ ٩٠°ی باکوور یان باشوور ڕوودەدات.