ئێران وڵاتێکە کە لە هەر بستێکی خاکەکەیدا ئاەوارێک لە شکۆمەندیی مێژوو و دیمەنێک لە جوانییە بێ کۆتاییەکانی دەردەکەوێ؛ شوێنێک کە چیا و دەشتەکان کەونارایی هەزاران ساڵ دەگێڕنەوە و شارەکان لە هەر بەرەبەیانێکدا زیندوویی شارستانییەتێکی کۆن بەبیر دەهێننەوە. ئەم شوێنە وڵاتی ئەو مرۆڤانەیە کە بەرخۆدان و ئافراندن نەوە بە نەوە میراتیان گرتووە؛ وڵاتێک کە ڕابردووە شکۆدارەکەی بۆ ئەمڕۆ ئیلهامبەخشە و بۆ داهاتووش سەرچاوەی ورە و هیوایە. ئێران بە چیرۆکە مەزنە مێژووییەکانی و گەنجینەی